Ogród secesyjny

  • Rodzaj opracowania: Projekt i realizacja zagospodarowania ogrodu przy willi secesyjnej
  • Powierzchnia: 400 m kw.
  • Przeważająca funkcja: Relaks, podkreślenie architektury budynku
  • Cechy charakterystyczne: Secesja, owalny trawnik, rabaty bylinowe
  • Zakres projektu: Projekt koncepcyjny, projekt techniczny, kosztorys inwestorski
  • Forma ochrony: Wpis do rejestru zabytków (willa)
Owalny trawnik, ścieżka wokół trawnika, ogród przy zabytku, renowacja, Poznań, secesja

Secesja i ogrody

Przełom XIX i XX wieku w Poznaniu charakteryzował się nie tylko budową przepięknych kamienic, ale także willi mieszkaniowych, których budowa wiązała się z powstawaniem otaczających ich ogrodów. Secesyjne ogrody wyróżniały się przede wszystkim krótkimi osiami widokowymi, swobodnymi, „wijącymi się” ścieżkami oraz wykorzystaniem wielu gatunków roślin jak i różnorodnych materiałów.

Chętnie korzystno z takich gatunków roślin jak: kalina sztywnolistna i koreańska, suchodrzew chiński, kolkwicja chińska, irga rozkrzewiona, jabłoń ozdobna, lilie, irysy, liliowce, łubin, floksy, orliki czy róża bukietowa

Secesyjny ogród w Poznaniu

Latem 2020 roku powstał wyjątkowy ogród przy poznańskiej, secesyjnej willi.

Aby to osiągnąć konieczne było usunięcie niektórych wysokich roślin zasłaniających bryłę budynku. Wycince podlegały także inne krzewy i drzewa, które były w złym stanie zdrowotnym lub nie spełniały wymogów kompozycyjnych (były to głównie jałowce i żywotniki pop. tuje., rosnące z dużym zagęszczeniu). Zdecydowaliśmy się  pozostawić część wysokich drzew zasłaniających widok na sąsiednią posesję z zabudową wielorodzinną aby dać mieszkańcom więcej prywatności. Zostały także dwie jabłonie, które zostały wyróżnione w kompozycji jako główny motyw przy wejściu do ogrodu.

Dotychczasowe ogrodzenie ze stalowej siatki obrośniętej pnączem, wydzielające ogród zastąpiliśmy niskim murkiem, który stworzył barierę psychologiczną nie zakrywając jednocześnie ogrodu z okien willi i jednocześnie nie zasłaniając architektury od strony wjazdu.

Głównym założeniem projektowym było odsłonięcie widoku na bryłę budynku od strony wejścia na posesję, stworzenie atrakcyjnego widoku z balkonu przy jednoczesnym utrzymaniu stylu secesyjnego korespondującego z architekturą.

Mur ogrodowy, zabytek, ogród, byliny, jabłonie, ogród w mieście

Projekt koncepcyjny ogrodu

Układ ogrodu został zbudowany na miękkich, swobodnych liniach wyznaczonych przez ciąg komunikacyjny i granice rabat. Przy dłuższym boku działki pozostawiono wysoki cyprysik i rząd cisów, pozostały fragment zostanie obsadzony wysokimi, wąskokolumnowymi grabami. Rośliny te stanowią przegrodę wizualną osłaniając sąsiedni budynek oraz są spokojnym tłem dla krzewów i bylin rosnących przed nimi.

Kompozycję oparto na zasadzie kontrastów roślinności i płaszczyzn ogrodowych.

Projekt ogrodu, rzut z góry, ogród secesyjny, Poznań

Funkcje zieleni

Pierwsza z nich znajduje się bliżej wejścia – to część widokowa. Zachowano tutaj piętrowość wysokości roślin. Przedpole tworzy plama z barwinków pospolitych. Za nią zwraca uwagę rabata bylinowa złożona z roślin o zróżnicowanych terminach kwitnienia i kontrastowych kształtach ulistnienia. Za rabatą znajduje się grupa zachowanych rododendronów. Za nimi wysokie cisy i cyprysik.

Druga strefa funkcjonalna koncentruje się wokół owalnego trawnika i ma charakter bardziej prywatny. Wokół trawnika zaplanowano swobodne rabaty bylinowe skontrastowane z niskimi obwódkami ze strzyżonych bukszpanów

Ogród można podzielić na dwie główne strefy funkcjonalno-przestrzenne.

Gaura, zagrabiona ścieżka, ogród w mieście, zabytek, byliny i trawy

Byliny w ogrodzie

Mimo iż zimą nie zdobią ogrodu to od wiosny do jesieni przykuwają wzrok swoimi wyrazistymi kolorami i przyciągają zapachami. Dzięki wytwarzaniu dużej ilości kwiatów nie tylko ludzi zachęcają do przebywania w ogrodzie ale także owady, dając możliwość obserwowania między innymi pszczół czy motyli.

Zastosowano tu byliny dobrze radzące sobie w miejscach zacienionych takich jak: brunnera wielkolistna, bodziszek korzeniasty, rodgersja kasztanolistna, zawilec ogrodowy, tawułka arendsa, ciemiernik wschodni oraz różne odmiany funkii i żurawki.  Na stanowiskach nasłonecznionych wykorzystano min.: przetacznik ogrodowy oraz długolistny, jeżówke purpurową, liatrię kłosową, rozchodnik okazały, kosaćca syberyjskiego oraz niskiego, a także gaure Lindheimera  . Nasadzenia uzupełniono o lawendę wąskolistną, barbulę klandońską, a także trawy ozdobne takie jak ostnica mocna i hakonechloa smukła oraz paproć języcznik zwyczajny.

Wyjątkowo ważną rolę w tej przestrzeni odgrywają byliny.

Wejście do ogrodu, jasna ścieżka, byliny, zawilce, owalny trawnik, Poznań, realizacja ogrodu

Wijąca się wstęga

Wejście zostało przesunięte tak aby znajdowało się symetrycznie względem dwóch pięknych jabłoni. Zaraz za wejściem ścieżka rozwidla się. W tym miejscu ujęto ją w bukszpanowe obwódki o falistym, miękkim kształcie.

Skręcając w prawo przechodzimy do reprezentacyjnej części ogrodu, ścieżka wiję się między rabatami bylinowymi. Potem niknie w głębokim cieniu między cisami a rododendronami, by znów wejść wśród pachnących bylin na otwartą przestrzeń.

Przez cały ogród prowadzi ścieżka z kruszywa.

Nasadzenia w ogrodzie, jasna ścieżka ogrodowa, miękkie swobodne linie ogrodowe
Miejsce wypoczynku w ogrodzie, biała ławka, nawierzchnia z kruszywa, nawierzchnia z cegły, owalny trawnik, bodziszek okrywowy

Ścieżka następnie skręca gwałtownie w lewo i prowadzi wzdłuż granicy ogrodu. Za cyprysikiem skręca i pokazuje widok na otwartą płaszczyznę trawnika. Okrąża go i wraca do punktu początkowego przy furtce.

Ścieżka z kruszywa

Aby ogród sprawiał wrażenie bardziej naturalnego zrezygnowano ze ścieżek betonowych czy kamiennych.  Zaprojektowano natomiast przepuszczalną dla wody i lekką w odbiorze ścieżkę z kruszywa. Wygląda ona przyjemnie dla oka, ale również jest praktyczna.  Składa się z czterech elementów:

  • aluminiowych obrzeży – wyznaczających granice,
  • włókniny – zabezpieczającej przerastanie chwastów,
  • klińca granitowego – stabilizującego i utwardzającego powierzchnie,
  • oraz mączki bazaltowej – dającej równą, łatwą w utrzymaniu nawierzchnie.

Takie rozwiązanie daje ma jeszcze jedną ważną zaletę w tym przypadku, mianowicie ścieżka o takiej budowie nie wymaga korytowania. Dzięki czemu nie uszkodzono korzeni rosnących na ogrodzie drzew. Pozwoliło to ograniczyć do minimum stres starszych, pozostawionych roślin wynikający z przebudowy terenu.

Ścieżka z kruszywa, ogród, byliny

Miejsce wypoczynku

Aby w ogrodzie można było odpoczywać i podziwiać rosnące w nim rośliny zaprojektowano dwie ławki na placykach z nawierzchni ceglanej nawiązującej do murku. Jedna z ławek znajduje się w części frontowej przy rododendronach, gdzie przez większość dnia można wygrzewać się w słońcu. Druga z nich w osłoniętym, zacienionym zakątku przy wysokich grabach z widokiem na trawnik, na której schowamy się przed słońcem w upalny dzień. W otoczeniu obydwu posadzono kolorowe i pachnące byliny.

Ławka ogrodowa, willa secesyjna willa, ogród w mieście, byliny
Biała furtka do ogrodu, ścieżki trawnik, murek z cegły

Wkomponowane niezbędne elementy

Jak w każdym ogrodzie, tak i w tym, konieczne było wygospodarowanie miejsca na domek narzędziowy oraz śmietniki. Elementy te zaplanowano w najdalszej części działki. Pojemniki na odpady ukryto częściowo za żywopłotem z cisów i starą jabłonią, zdecydowano się je także przesłonić murem z tej samej cegły, z której wykonano niski murek wzdłuż ogrodu. Dzięki takiemu rozwiązaniu stały się całkowicie niewidoczne. Minimalistyczny, drewniany domek na niezbędne narzędzia ogrodowe stał przesłonięty tylko częściowo żywopłotem cisowym. Wykonano również małą furtkę prowadzącą do ogrodu, która swoim wyglądem nawiązuje do charakteru ławek.

Jak ten teren wyglądał przed realizacją?

Teren zagospodarowany był jako ogród ozdobny z dużą ilością wysokich roślin iglastych, domkiem gospodarczym i niewielkim trawnikiem. Całość otaczało wysokie ogrodzenie z metalowej siatki pokryte winobluszczem. Ogród wymagał renowacji.

Widok na ogród od strony wjazdu, winobluszcz porastający ogrodzenie oraz kolumnowe iglaki zasłaniały widok na willę

Ogród przed realizacją, widoczna jabłoń, która stanowi silny element w kompozycji ogrodu po renowacji