9 lutego 2021

Stare drzewo w ogrodzie – czy może być zagrożeniem?

Stare drzewo przy placu zabaw

   Uważa się, że najstarszymi drzewami świata są sosny ościste, rosnące w górach Ameryki Południowej, ich wiek określa się na ponad 7 tysięcy lat. Na terenie Japonii i Chin znajdujemy w podobnym wieku szydlice japońskie.

Czy w Polsce też możemy znaleźć tak stare drzewa?

Raczej nie. Wiek najstarszego drzewa w Polsce szacuje się na około 1200 lat i jest to cis pospolity. To właśnie wśród cisów znajdziemy najstarsze okazy w naszym kraju.  Ze względu na znaczenie kulturowe szczególną opieką otaczamy dęby, które na naszych terenach osiągają najczęściej do 800 lat.

Największymi osiągnięciami w przyroście na grubość mogą pochwalić się topole i dęby jest to około 4 metrów pierśnicy (czyli obwodu pnia mierzonego na wysokości 130cm od poziomu gruntu). Natomiast za najwyższe uważa się świerki pospolite, które mogą mieć ponad 50 metrów wysokości. Nie są to oczywiście giganty w skali świata, ale w naszym klimacie i tak mało gdzie możemy znaleźć tak wyrośnięte okazy.

Drzewa w naszych ogrodach

Mimo że przy naszych domach zazwyczaj nie rosną tak okazałe drzewa to wielu z nas może podziwiać ze swoich okien drzewa kilkudziesięcio- a może nawet kilkuset letnie. Tylko czy to są drzewa stare? I tak, i nie. Z perspektywy życia człowieka można powiedzieć, że tak. Ale patrząc na to jak długie może być życie drzewa to w większości przypadków nie będzie to stary okaz. Są to drzewa zaledwie „dorosłe”. Jest bardzo prawdopodobne, że taka roślina przeżyje nas
i może jeszcze nasze dzieci.

Drzewo na działce budowlanej

Czy każde drzewo wyglądające na stare takie jest?

Drzewo stare charakteryzuje się dużą pierśnicą, czyli dużą grubością pnia, zazwyczaj ma również rozbudowaną koronę. Często nazywamy drzewami starymi takie, które mają dziuple, połamane konary a może także wypróchniałe, puste pnie. A nie zawsze pokrywa się to z rzeczywistością, ponieważ są jeszcze drzewa, które nazywamy drzewami weteranami. Najprościej mówiąc są to okazy, które wykazują oznaki starzenia się szybciej niż wskazywałby na to ich wiek, a ze względu na to, ile przeżyły i jak odbiło się to na ich wyglądzie i stanie zdrowotnym. Dzieję się tak poprzez niekorzystne warunki, w których rosną np. długotrwałą suszę, prace ziemne uszkadzające korzenie, występowanie szkodników, duże ubicie gleby czy nie właściwą pielęgnację (najczęściej źle wykonane cięcie).

Każde stare drzewo może być weteranem,
ale nie każde drzewo weteran musi mieć wiele lat na karku.

Czy drzewo sędziwe może stanowić zagrożenie?

Od czego zależy to czy drzewo jest bezpieczne czy może jednak nie koniecznie? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Jak już wiem wiek drzewa nie musi decydować o jego stanie zdrowotnym, a to zazwyczaj właśnie kondycja jest czynnikiem decydujący, gdy rozważamy czy drzewo może stanowić dla nas jakieś zagrożenie. Dlatego zdecydowanie nie powinniśmy kierować się wiekiem drzewa a kondycją.

Stary platan

Kondycja drzewa

Jak ją ocenić? Powinniśmy wziąć pod uwagę kilka podstawowych czynników. Przyjrzyjmy się drzewu od dołu, zaczynając od tego czego nie widać, czyli korzeni.

Weźmy pod uwagę czy przy drzewie nie były w ostatnim czasie prowadzone jakieś prace, które mogły uszkodzić korzenie. Ponieważ wpływa to na stabilność i czasami może przyczynić się do przewrócenia się drzewa w czasie silnych wiatrów. Natomiast powiększanie chodników i innych utwardzonych powierzchni może negatywnie wpłynąć na ilość wody jaką roślina ma do dyspozycji. A niedobór wody bardzo negatywnie wpływa na długość życia drzew.

Następny patrząc od dołu mamy pień. Tutaj szczególnie przyjrzyjmy się czy nie ma uszkodzeń mechanicznych pnia, czy kora nie została zdarta ponieważ jest rana, przez którą bardzo szybko mogą zaatakować drzewo grzyby i bakterie.
A może już widoczne są oznaki występowania grzybów w formie owocników popularnie nazywanych hubami. Występowanie takich pasożytów w obrębie pnia może niestety skutkować jego złamaniem się. Mogą pojawiać się dziuple, a nawet duże wypróchnienia, do środka których możemy zajrzeć. One także osłabią pień.

Patrząc w górę oceniamy konary i gałęzie. Może rośnie na nich dużo jemioły, która jest półpasożytem i osłabia nasze drzewo. Ważne jest też czy występują suche gałęzie, szczególnie duże, które łamiąc się mogłyby spowodować istotne zniszczenia.

Czy zły stan starego drzewa oznacza wycinkę?

Absolutnie nie! Usunięcie drzewa to zupełna ostateczność. Istnieje dużo sprawdzonych sposobów, dzięki którym ograniczymy praktycznie do zera prawdopodobieństwo negatywnych skutków jakie może spowodować zła kondycja naszego drzewa.

Najczęściej stosowaną metodą jest ograniczenie korony i ściągnięcie suchych gałęzi. Co to oznacza? Poprzez odpowiednie cięcie usuwamy martwe gałęzie i konary, które mogłyby się łatwo złamać. Ograniczając koronę czy usuwając część najmłodszych gałęzi. Zmniejszają w ten sposób zasięg korony, zmniejszamy także opór wiatru jaki na nią działa. Dzięki czemu zmniejszamy prawdopodobieństwo przewrócenia się drzewa przez wichury. Mniejsza korona to także mniejsze zapotrzebowanie na wodę co może pomóc drzewu, jeśli zostały uszkodzone jego korzenie.

Ale nie jest to jedyna stosowana metoda. Jeśli boimy rozłamania dużych konarów możliwe jest założenie wiązać elastycznych, które temu zapobiegną. A nawet gdyby mimo ich założenia doszło do wyłamania konaru bardzo mocno zmniejszą jego skutki, ponieważ konar zawiśnie na linie i nie spadnie na ziemię bądź przedmioty znajdujące się pod drzewem.

Jemiołę występującą na gałęziach, osłabiającą drzewo jesteśmy w stanie usunąć. A gdy w strefie korzeni występują nie sprzyjające warunki możemy je poprawić na wiele sposobów w zależności od potrzeb. Możliwości jest na prawdę dużo tylko trzeba chcieć!

Stare drzewo w ogrodzie

Wpływ starych drzew na otocznie

Dlaczego warto o takie drzewa zadbać zamiast je usuwać? Ponieważ bardzo korzystnie wpływają na nasze samopoczucie jak również otaczające nas środowisko.
Bardzo ważny jest wpływ drzew na jakość powietrza, szczególnie właśnie tych starszych o dużej ilości liści. Oczyszczają one powietrze z pyłów i innych szkodliwych substancji, zwiększają wilgotność powietrza w obrębie drzewa,
a także bardzo przyjemnie zmniejszają temperatur w trakcie upałów.

Pamiętajmy o funkcji jaką pełnią dla zwierząt, mogą być dla nich schronieniem i miejscem życia. Dawać pożywienie poprzez nektar, owoce
i nasiona. Na takich drzewach spotykamy gniazdujące różne gatunki ptaków, owady, wiewiórki czy nawet nietoperze. Pod koroną możemy zaobserwować gryzonie szukające nasion czy jeże w poszukiwaniu owoców i owadów.

Nie pomijajmy tak istotnej dla nas kwestii, szczególnie na terenie miast, funkcji estetycznej. Każdy z nas szuka zieleni wśród ciasno poupychanych budynków i betonowych ulic. W wielu miejscach bardzo jej brakuję albo jest tylko fragmentaryczna.

Więc dwa raz się zastanówmy zanim podejmiemy decyzję o usunięciu drzewa, bo bardzo długo będziemy czekać aż w jego miejscu urośnie kolejne.

Ocena kondycji drzewa i niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych może być trudna za pierwszym razem. Dlatego jeśli masz wątpliwości i potrzebujesz pomocy – skontaktuj się z nami. Pomożemy!

Autor: Agata Walkowiak

Comments are closed here.